ಗಂಗಾ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಕೃಷಿ ಸುಧಾರಣಾ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1980ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು, ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗದ ರೈತರು ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ರೈತರಿಗೆ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಕೃಷಿ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಬೆನ್ನುಹುರಿಯಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದರಿಂದ, ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಲವರ್ಧನೆ ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯ. ಇದನ್ನೇ ಗಮನದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಈ ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ದೇಶ
ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ – ಸಣ್ಣ ಜಮೀನು ಹೊಂದಿರುವ ರೈತರಿಗೆ ಕೊಳವೆಬಾವಿ, ತೆರೆದಬಾವಿ, ಪಂಪ್ಸೆಟ್ ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕ ಒದಗಿಸಿ ಶಾಶ್ವತ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು. ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ ದೊರೆತರೆ ರೈತರು ಅಕ್ಕಿ, ರಾಗಿ, ಜೋಳ, ತರಕಾರಿ, ಹಣ್ಣು ಮುಂತಾದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ರೈತರ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಶಕ್ತೀಕರಣಕ್ಕೂ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು
- ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕೊಳವೆ ಬಾವಿ ಯೋಜನೆ – ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ರೈತನ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಕೊಳವೆ ಬಾವಿ ತೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಂಪ್ಸೆಟ್, ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕೂಡಾ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಸಮೂಹ ಬಾವಿ ಯೋಜನೆ – ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹಲವಾರು ರೈತರು ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಮೂಹ ಬಾವಿಗಳನ್ನು ತೋಡಿ, ಸಮುದಾಯದ ರೈತರ ನೀರಾವರಿ ಅಗತ್ಯ ಪೂರೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಬೇರೆ ನೀರಾವರಿ ಘಟಕಗಳು – ಹೊಲಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನೀರಾವರಿ ಪೈಪ್ಲೈನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅರ್ಹತಾ ನಿಯಮಗಳು
- ಅರ್ಜಿ ಹಾಕುವವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಾಶ್ವತ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿರಬೇಕು.
- ರೈತರು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯ, ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗ ಅಥವಾ ಬಡ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿರಬೇಕು.
- ಜಮೀನಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಕನಿಷ್ಠ 1 ಏಕರ್ 20 ಗುಂಟೆಯಿಂದ ಗರಿಷ್ಠ 5 ಏಕರ್ ವರೆಗೆ ಇರಬೇಕು.
- ಕುಟುಂಬದ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಿತಿಯೊಳಗಿರಬೇಕು.
- ಅರ್ಜಿದಾರರ ವಯಸ್ಸು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 18 ರಿಂದ 55 ವರ್ಷದೊಳಗಿರಬೇಕು.
ಅರ್ಜಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ
ಗಂಗಾ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆನ್ಲೈನ್ ಮತ್ತು ಆಫ್ಲೈನ್ ಎರಡೂ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
- ಆನ್ಲೈನ್ ಮೂಲಕ: ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಅರ್ಜಿ ಪೋರ್ಟಲ್ನಲ್ಲಿ ಹೆಸರು, ವಿಳಾಸ, ಭೂಮಿ ವಿವರ, ಆದಾಯ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ, ಜಾತಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಬೇಕು.
- ಆಫ್ಲೈನ್ ಮೂಲಕ: ತಾಲೂಕು ಅಥವಾ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ನಿಗಮ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ನಮೂನೆ ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿ, ದಾಖಲಾತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.
ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಭೂಮಿ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿ, ಅರ್ಹ ರೈತರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆಯ್ಕೆಯಾದ ರೈತರಿಗೆ SMS ಅಥವಾ ಪತ್ರದ ಮೂಲಕ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
- ರೈತರಿಗೆ ಉಚಿತ ಕೊಳವೆ ಬಾವಿ ತೋಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
- ಪಂಪ್ಸೆಟ್, ಮೋಟಾರ್ ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕ ಉಚಿತವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
- ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯದಿಂದ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಅವಕಾಶ.
- ರೈತರ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹಾಗೂ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆ.
- ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬಲವರ್ಧನೆ.
- ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರ.
ಇದೀಗಲೂ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಅನುದಾನವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ವಿವಿಧ ನಿಗಮಗಳ ಮೂಲಕ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮ, ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ನಿಗಮ, ತಲಾ ಸಮುದಾಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮಗಳು ತಮ್ಮ ಹಿತೈಷಿ ಸಮುದಾಯದ ರೈತರಿಗೆ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಿವೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಗಂಗಾ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಬಡ ರೈತರಿಗೆ ಜೀವದಾಯಕವಾದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಹಿಂದೆ ಹಲವಾರು ರೈತರು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಅವರು ಬೆಳೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡು, ಸ್ವಾವಲಂಬಿಗಳಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ರೈತರ ಜೀವನಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ರಾಜ್ಯದ ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ.