ಭಾರತದ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅನಿಯಮಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು, ಡೀಸೆಲ್ ಅವಲಂಬನೆ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ನೀರಾವರಿಗಾಗಿ ಬಳಸುವ ಪಂಪ್ಸೆಟ್ಗಳಿಗೆ ನಿರಂತರ ವಿದ್ಯುತ್ ದೊರಕದಿರುವುದು ರೈತರ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಕುಸಿಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ರೈತರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗೂ ಹೊಡೆತ ಬೀರುತ್ತಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಅಗತ್ಯ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.
ಸೌರಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆಯಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರ ದೊರೆಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯವೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ರೈತರು ತಮ್ಮ ಕೃಷಿ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಗಳಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯದ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಈ ರೀತಿಯ ಯೋಜನೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಈ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸೌರ ಆಧಾರಿತ ಕೃಷಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಕುಸುಮ್ (Pradhan Mantri Kisan Urja Suraksha evam Utthaan Mahabhiyan – PM-KUSUM) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು 2019ರಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಚಿವಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು.
ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು
ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಗಳು ಇಂತಿವೆ:
- ರೈತರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ವಿದ್ಯುತ್ ಒದಗಿಸುವುದು
- ಡೀಸೆಲ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವುದು
- ಸೌರಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು
- ರೈತರ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು
ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕಗಳು
ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಘಟಕವೂ ರೈತರಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಘಟಕ–A:
ಈ ಘಟಕದಡಿ ರೈತರು, ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಖಾಲಿ ಅಥವಾ ಬಂಜರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ವಿದ್ಯುತ್ ವಿತರಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದು. ಇದರಿಂದ:
- ಕೃಷಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯ ಸಾಧ್ಯ
- ಭೂಮಿಯ ಸಮರ್ಪಕ ಬಳಕೆ
- ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ
ಘಟಕ–B:
ಈ ಘಟಕದಡಿ ಸ್ವತಂತ್ರ (ಆಫ್-ಗ್ರಿಡ್) ಸೌರ ನೀರಾವರಿ ಪಂಪ್ಗಳನ್ನು ರೈತರಿಗೆ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಡೀಸೆಲ್ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
- ನೀರಾವರಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಕಡಿತ
- ವಿದ್ಯುತ್ ಕಡಿತದ ಸಮಸ್ಯೆ ಇಲ್ಲ
- ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಕೃಷಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ
ಘಟಕ–C:
ಈ ಘಟಕದಡಿ ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾಲಿತ ನೀರಾವರಿ ಪಂಪ್ಗಳನ್ನು ಸೌರಶಕ್ತಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರೈತರು ತಮ್ಮ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ಗ್ರಿಡ್ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದು.
- ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯದ ಅವಕಾಶ
- ವಿದ್ಯುತ್ ವ್ಯರ್ಥತೆ ಕಡಿಮೆ
- ಶಕ್ತಿ ಉಳಿತಾಯಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರ
ಅನುದಾನ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯ
ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಸೇರಿ ಸುಮಾರು 60% ವರೆಗೆ ಅನುದಾನ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಉಳಿದ ಮೊತ್ತವನ್ನು:
- ರೈತರು ಸ್ವಂತ ಹಣದಿಂದ ಅಥವಾ
- ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲದ ಮೂಲಕ ಪೂರೈಸಬಹುದು
ಇದರಿಂದ ಸಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಮ ರೈತರೂ ಸಹ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಯೋಜನೆಯ ಮಹತ್ವ
ಈ ಸೌರ ಆಧಾರಿತ ಕೃಷಿ ಯೋಜನೆಯು ರೈತರನ್ನು ಕೇವಲ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆದಾರರಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಕರಾಗಿಯೂ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ರೈತರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ, ಶಾಶ್ವತ ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆ, ಈ ಯೋಜನೆಯು ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದ್ದು, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹಸಿರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಬಲವಾದ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಲಿದೆ